خلاصه کتاب تحکیم سواد (سفره ایرانی1)
سفره ایرانی (1)
استفاده از انواع خوراکی ها و رعایت اصول صحیح پختن غذاها، نقش زیادی در سلامت بدن دارد. همچنین رابطه تغذیه با عادت های غذایی را نباید فراموش کرد. عادت های غذایی به فرهنگ یک خانواده یا قوم بستگی دارد. و از نسلی به نسل دیگر می رسند. این کتاب شامل اطلاعاتی درباره تغذیه مناسب و راه های درست پختن مواد غذایی و همچنین دانستنی هایی درباره غذاهای عمومی و سنتی استان ها می باشد.
توصیه های پزشکی در مورد تغذیه
استفاده از 4 گروه اصلی غذاها، مصرف روزانه لبنیات به خصوص شیر، ماهی ،گوشت بدون چربی، تخم مرغ و حبوبات ، مصرف کم چربی ها و روغن ها همچنین شکر و نمک، خوردن صبحانه، نگه داشتن وزن خود در حد مناسب، استفاده از گوشت سفید به جای قرمز .
گروه های موادّ غذایی
1) گروه نان و غلات: مهمترین منبع انرژی روزانه ما هستند. شامل برنج، گندم، جو، ذرت، آرد، نان ماکارونی و ... که دارای ویتامین ب و آهن و پروتئین هستند.
2) گروه سبزی ها و میوه ها: فراهم کننده ویتامین ها و مواد معدنی برای بدن هستند. مثل هویج، گوجه فرنگی، طالبی، زردآلو و... ویتامین های موجود در سبزی ها و میوه ها برای حفظ بدن در برابر عفونت ها، درمان زخم ها، زیاد شدن قدرت دید و سلامت بدن و فعالیت بهتر دستگاه گوارش مفیدند.
3) گروه شیر و لبنیات: که کلسیم و فسفر دارند و برای محکم شدن و رشد استخوان های بدن مفید هستند. در مصرف شیر و لبنیات باید به نکته هایی هم توجه کرد مثلا پاستوریزه باشند، تاریخ مصرف داشته باشند، روزانه 2 تا 4 لیوان باید نوشید و ...
4) گروه گوشت و حبوبات: منبع اصلی پروتئین هستند. پروتئین سبب بالا رفتن مقاومت بدن در برابر بیماری ها و ناراحتی های عصبی و تأمین انرژی می شود. انواع ماهی ها منابع پروتئین است. حبوبات مثل لوبیا، نخود، عدس، مغز بادام و پسته، گردو و...
راه های درست پختن مواد غذایی
غذاها براثر پختن، مواد غذایی خود را از دست می دهند پس باید روش درست پختن آن ها را بدانید.
پختن گوشت: برای پختن گوشت باید حرارت ملایم و درِ ظرف گذاشته شود. گوشت را باید قبل از خرد کردن شست تا مواد غذایی آن از بین نرود.
جوشاندن شیر: شیر اگر پاستوریزه نباشد باید به مدت 20 دقیقه بجوشانید. در تهیه ماست و پنیر هم باید از شیر جوشیده شده استفاده شود.
پختن تخم مرغ: باید از روغن، کمتر استفاده شود و هر غذایی که از تخم مرغ تهیه می شود، باید با حرارت ملایم بپزد. تخم مرغ را زیاد سرخ نکنید. برای تهیه تخم مرغ آب پز هم باید در ظرف آب سرد قرار داده با حرارت ملایم بپزد. مدّت زمان لازم برای پخت تخم مرغ عسلی تقریباً 3 تا 4 دقیقه، تخم مرغ نرم 5 تا 6 دقیقه و تخم مرغ سفت 8 تا 10 دقیقه می باشد. برای تشخیص تخم مرغ تازه از کهنه، آن را جلو روشنایی بگیرید. تخم مرغ تازه حفره کوچک هوا دارد. همچنین زرده ی آن به هم چسبیده و در وسط قرار گرفته است.
پختن سبزی: هنگام پختن سبزی در ظرف بسته و حرارت ملایم باشد. نباید سبزی سرخ شود چون ویتامین هایش از بین می رود بهتر است بخارپز شود و خیلی زود پخته شود. پس باید ابتدا آب را جوشانده سپس سبزی ها را در آن ریخت. هویج و سیب زمینی را با پوست بپزید سپس آن را جدا کنید. پختن شلغم نیز با نمک و به شکل بخارپز بهتر است.
پختن غلات و حبوبات: برای پختن غلات و حبوبات بهتر است از قبل در آب خیس شوند تا هم زودتر پخته و هضم شوند. در ضمن باید با حرارت ملایم پخته شوند.
اصول تهیه آش و سوپ
سوپ ها را با آب گوشت یا آب مرغ بپزید. چاشنی سوپ یعنی آب لیمو یا آب غوره را در آخر اضافه کنید. مواد اولیه سوپ یا آش را با توجه به نوع و درجه پختن آن ها با فاصله اضافه کنید. سبزی نباید زیاد بپزد. نکته مهم برای پختن آش جا افتادن آن است در پایان باید حرارت را کم کرده تا جا بیفتد.
اصول تهیه ی خورش
خورش باید با حرارت ملایم پخته شود تا جا بیفتد. از گوشت ماهیچه یا ران استفاده شود. گوشت و پیاز را در روغن تفت دهید. نمک و چاشنی خورش در پایان اضافه شود.
اصول تهیه پلو
انتخاب برنج مناسب، استفاده از مقداری نمک، خیس نکردن به مدت طولانی درآب، اگر برنج زرد باشد کمی ماست در برنج در حال جوش بریزید. اگر برنج خرد می شود کمی سرکه بریزید. و اگر بهم چسبیدند مقداری روغن یا آبلیمو به آبش اضافه کنید.
ازجمله غذاهای معرفی شده عبارتند از: خوراک هویج، خورش کرفس، خوراک بادنجان، هویج پلو، اشکنه سیب زمینی و عدس، حلیم بادنجان، آش جو و حلیم.
میکاییل مکاییلی